ଇଉରୋପୀୟମାନଙ୍କର ଆଗମନ

1. ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍

ଆଗମନ

• ଭାରତରେ ଆଗମନ: 1498 ରେ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍କୋ ଡି ଆଲମେଡା, କାଲିକଟ୍ (କୋଜିକୋଡ୍) ରେ ଅବତରଣ କଲେ।
• ପ୍ରଧାନ ଘଟଣାବଳୀ:
  • 1499: ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ମାନେ କାଲିକଟ୍ ରେ ଏକ ଆଧାର ସ୍ଥାପନ କଲେ।
  • 1502: ଆଲବୁକର୍କ୍ ଗୋଆ ଦଖଲ କଲେ, ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଦୁର୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
  • 1510: ଆଫୋନ୍ସୋ ଡି ଆଲବୁକର୍କ୍ ଦିଉ ଦଖଲ କଲେ।

ବିସ୍ତାର

• ପ୍ରଧାନ ବନ୍ଦରଗୁଡିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ:
  • ଗୋଆ (1510)
  • ଦିଉ (1510)
  • ଦାମନ (1522)
  • ଚାଉଲ (1534)
  • ମାଲାକା (1511)
  • ମାଲାକା ସ୍ଟ୍ରେଟ୍ (1511)
• ବ୍ୟାପାର ନେଟୱାର୍କ:
  • ଇଉରୋପ୍, ଆଫ୍ରିକା ଓ ଏସିଆ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପାର ରୁଟ୍ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
  • ମସଲା ବ୍ୟାପାର (ଗୋଲମରିଚ୍, ଲବଙ୍ଗ, ଜାଇଫଳ) ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ।

ଗଭର୍ଣ୍ଣରମାନେ

• ଆଫୋନ୍ସୋ ଡି ଆଲବୁକର୍କ୍ (1503–1515): ଭାରତ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଅଧିକାର ବିସ୍ତାର କଲେ।
• ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍କୋ ଡି ଆଲମେଡା (1505–1509): ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଭାଇସରୋୟ, ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ପୂର୍ବ ଭାରତ କମ୍ପାନୀ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ସହ ସଂଘର୍ଷ

• ସଂଘର୍ଷର ପ୍ରଧାନ ବିଷୟ:
  • ବ୍ୟାପାର ରୁଟ୍ ଓ ବନ୍ଦର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା।
  • ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଓ ଭାରତ ମହାସାଗରରେ ବ୍ରିଟିଶ ବନାମ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍।
  • ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସକମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଆଧିପତ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ବ୍ରିଟିଶ ଚେଷ୍ଟା।
• ପ୍ରଧାନ ଘଟଣାବଳୀ:
  • 1612: ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଗୋଆ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ମାନଙ୍କଠାରୁ ଦଖଲ କଲେ।
  • 1613: ସିରମୌର ଚୁକ୍ତି (ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବେଶ ଅଧିକାର ପାଇଲେ)।
  • 1749: ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଚିନ୍ସୁରା ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଦୁର୍ଗ ଦଖଲ କଲେ।
  • 1759: ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଚନ୍ଦନନଗର ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଦୁର୍ଗ ଦଖଲ କଲେ।

2. ଡଚ୍

ଆଗମନ

• ଭାରତରେ ଆଗମନ: ୧୬୦୫ ରେ ଜାନ୍ ପିଟରସନ୍ କୋଏନ୍, ପୁଲିକାଟ୍ ରେ ଅବତରଣ କଲେ।
• ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣାବଳୀ:
  • ୧୬୦୫: ପୁଲିକାଟ୍ ରେ ଏକ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ କଲେ।
  • ୧୬୧୯: ନାଗାପଟ୍ଟନମ୍ ରେ ଏକ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ କଲେ।
  • ୧୬୩୩: ସୁରଟ୍ ରେ ଏକ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ କଲେ।
  • ୧୬୩୯: ମାସୁଲିପଟ୍ଟନମ୍ ରେ ଏକ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ବିସ୍ତାର

• ମୁଖ୍ୟ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ:
  • ପୁଲିକାଟ୍
  • ନାଗାପଟ୍ଟନମ୍
  • ସୁରଟ୍
  • ମାସୁଲିପଟ୍ଟନମ୍
  • ମାଲାକା (୧୬୪୧)
• ବ୍ୟାପାର ନେଟୱାର୍କ:
  • ମସଲା, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପରେ ଅଫିମ୍ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ।
  • ୧୬୦୨ ରେ ଡଚ୍ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ (VOC) ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ସାଫଲ୍ୟ

• ମୁଖ୍ୟ ସାଫଲ୍ୟ:
  • ଭାରତ ମହାସାଗରରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୌସେନା ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପନ କଲେ।
  • ମସଲା ବ୍ୟାପାର ମୁଖ୍ୟ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
  • ନୂଆ କୃଷି ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଶସ୍ୟ ପରିଚୟ କଲେ।
  • ଡଚ୍ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ (VOC), ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟାପାର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଗଠନ କଲେ।

ବ୍ରିଟିଶମାନେ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ

• ସଂଘର୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ:
  • ବ୍ୟାପାର ପଥ ଏବଂ ବନ୍ଦର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା।
  • ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଏବଂ ଭାରତ ମହାସାଗରରେ ବ୍ରିଟିଶ ବନାମ ଡଚ୍।
  • ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଡଚ୍ ଆଧିପତ୍ୟକୁ ସଂଘ ଏବଂ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୁର୍ବଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
• ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା:
  • ୧୬୩୯: ବ୍ରିଟିଶମାନେ ମାସୁଲିପଟ୍ଟନମ୍ ରେ ଥିବା ଡଚ୍ କାରଖାନା ଦଖଲ କଲେ।
  • ୧୬୬୧: ଲଣ୍ଡନ ଚୁକ୍ତି (ବ୍ରିଟିଶ ରାଜକୁମାରୀ କାଥରିନ୍ ଅଫ୍ ବ୍ରାଗାଞ୍ଜା ସହିତ ବିବାହ, ଯାହାଫଳରେ ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ୍ ବମ୍ବେଇ ବ୍ରିଟିଶଙ୍କୁ ଦେଲା)।
  • ୧୭୪୦ ଦଶକ: ବଙ୍ଗୋପସାଗର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ ଏବଂ ଡଚ୍ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ।
  • ୧୭୫୦ ଦଶକ: ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭାରତରେ ଡଚ୍ ପ୍ରଭାବକୁ ସ୍ଥାନାପନ୍ନ କଲେ।

3. ଇଂରାଜୀ/ବ୍ରିଟିଶ

ଆଗମନ

• ଭାରତରେ ଆଗମନ: 1608 ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିସ୍ ଇଷ୍ଟ୍ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ (EIC) ଦ୍ୱାରା, ସୁରଟ୍‌ରେ ଅବତରଣ।
• ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣାବଳୀ:
  • 1608: ସୁରଟ୍‌ରେ ପ୍ରଥମ ବ୍ରିଟିସ୍ କାରଖାନା ସ୍ଥାପିତ।
  • 1612: ବ୍ରିଟିସ୍‌ମାନେ ଗୋଆକୁ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନେଙ୍କଠାରୁ ଦଖଲ କଲେ।
  • 1613: ସିରମୌର ଚୁକ୍ତି (ବ୍ରିଟିସ୍‌ମାନେ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବେଶ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ)।
  • 1639: ବ୍ରିଟିସ୍‌ମାନେ ମାସୁଲିପାଟନମ୍‌ରେ ଡଚ୍ କାରଖାନା ଦଖଲ କଲେ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବାଣିଜ୍ୟ

• ମୁଖ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ:
  • ବସ୍ତ୍ର (କାଲିକୋ, ମସଲିନ୍)
  • ମସଳା (ଗୋଲମରିଚ, ଲବଙ୍ଗ)
  • ଦାମୀ ଧାତୁ
• ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର:
  • ସୁରଟ୍
  • ମାସୁଲିପାଟନମ୍
  • ବମ୍ବେ (1668)
  • କଲିକତା (1690)

ଅନ୍ୟ ଇଉରୋପୀୟମାନେ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ

• ସଂଘର୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ:
  • ବ୍ରିଟିସ୍ ବିପକ୍ଷେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ: ବ୍ରିଟିସ୍‌ମାନେ ଗୋଆ (1612), ଚାନ୍ଦରନଗର (1759), ଓ ଚିନ୍ସୁରା (1749) ଦଖଲ କଲେ।
  • ବ୍ରିଟିସ୍ ବିପକ୍ଷେ ଡଚ୍: ବ୍ରିଟିସ୍‌ମାନେ ମାସୁଲିପାଟନମ୍ (1639) ଦଖଲ କଲେ, ଓ ଧୀରେ ଧୀରେ ଡଚ୍ ପ୍ରଭାବକୁ ବାହାର କଲେ।
  • ବ୍ରିଟିସ୍ ବିପକ୍ଷେ ଫ୍ରେଞ୍ଚ: ଭାରତ ମହାସାଗର ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ଆଧିପତ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା।
• ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣାବଳୀ:
  • 1661: ଲଣ୍ଡନ ଚୁକ୍ତି (ବ୍ରିଟିସ୍ ଏକ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଯାହାଫଳରେ ବମ୍ବେ ହସ୍ତାନ୍ତର ହେଲା)।
  • 1740–1750 ଦଶକ: ଭାରତରେ ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ–ଫ୍ରେଞ୍ଚ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା (ଉଦାହରଣ: 1757 ପ୍ଲାସି ଯୁଦ୍ଧ)।
  • 1757: ପ୍ଲାସି ଯୁଦ୍ଧ – ବଙ୍ଗାଳ ନବାବଙ୍କ ବିପକ୍ଷେ ବ୍ରିଟିସ୍ ବିଜୟ, ଯାହା ଭାରତରେ ବ୍ରିଟିସ୍ ଆଧିପତ୍ୟର ଆରମ୍ଭ ଚିହ୍ନ କଲା।

ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ (SSC, RRB)

ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ ଓ ସଂଜ୍ଞା

ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ, ଡଚ୍ ଓ ବ୍ରିଟିସ୍ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ